Ana sayfa Genel Bilim ve Teknoloji Vecihi Hürkuş’un Uçak Yaptığı İçin Cezalandırıldığı İddiası

Vecihi Hürkuş’un Uçak Yaptığı İçin Cezalandırıldığı İddiası

1405
0

Bazı sosyal medya kullanıcıları tarafından Vecihi Hürkuş’un uçak yaptığı için ödül beklerken cezalandırıldığı iddia edildi.



Facebook ve Twitterda geriye dönük arama yapıldığında bu iddianın uzun zamandır sosyal medyada dolaşımda olduğu görülmektedir.

İddianın kaynağı sorgulandığında sosyal medya kullanıcılarının airwayshaber ve istanbultimes isimli haber sitelerinde yer alan “Vecihi Hürkuş Uçak Yaptığı İçin Ödül Beklerken Ceza Aldı” başlıklı haberden sonra bu paylaşımlarda bulunduğu görülmektedir.

Vecihi Hürkuş ile ilgili iddiaları, Hürkuş’un hayatını “Ya Tarihin Yazmadıkları” isimli kitapta kaleme alan Araştırmacı yazar Harun Tuncer’in bizimle paylaşmış olduğu belgelerle karşılaştırarak inceledik.

Resimli Ay Dergisi’ne verdiği röportajda belirttiği gibi; Türk havacılık tarihinin en üretken girişimcilerinden biri olan Vecihi Hürkuş, kendi imkânlarıyla yaptığı uçağın uçuşunu izinsiz gerçekleştirdiği için 15 gün hapis cezasına çarptırılmıştır.


Resimli Ay Dergisi, Nisan 1341 (1925)

Vecihi Hürkuş, Kurtuluş Savaşı sırasında ele geçirilen Yunan uçaklarının motorlarından yararlanarak Vecihi K-VI isimli uçağını imal etti. Uçağı için uçuş izni istemiş ancak teknik heyetin içerisinde uçağı uçuracak ve kontrol edecek personel bulunmadığından gecikmeler yaşanmıştır. Sonunda teknik heyetten birinin “Uçağına güveniyorsan atla, uç!” sözü üzerine Hürkuş, 28 Ocak 1925’de uçağı Vecihi K-VI ile ilk uçuşunu yapmıştır. Fakat heyet izni olmadan uçtuğu için cezalandırılınca, istifasını vererek Hava Kuvvetleri’nden ayrılıp Ankara’ya gitmiş ve kurulmakta olan Türk Tayyare Cemiyeti’nde (T.T.C.) Fen şubesini organize etmekle görevlendirilmiştir.

Hürkuş, Resimli Ay Dergisine vermiş olduğu mülakatta başarısının cezalandırılmasıyla ilgili düşüncelerini paylaşmıştır: “Fakat biz asker olduğumuzu unutmuştuk. İçimden gelen hisse mukavemet edemeyerek verilen emir hilafına tecrübeye kalkışmış, müfettişliğin emrini dinlememiştim. Müfettişlik, derhal bir emr-i yevmi ile 15 gün hapse ve yarım maaşımın kat’ına karar verdi. Mektep sıralarında iken aldığımız terbiye bize sa’yımızın ya mükafatla ya da mücazatla karşılanacağını öğretmişlerdi. Benim muvaffakiyetim mücazatla mükafat görüyordu. Bu icadımdan dolayı bir ikramiye ile taltif edilmem gerekirken, 15 gün hapse mahum olmuştum. Fakat bu ceza artık benim için ehemmiyetini kaybetmişti. Ben tecrübemi yapmış ve tereddütler içinde bulunan Heyet-i Fenniye’ye (uçma riskine karşın) teyaremin mükemmeliyetini tasdiklettirmiştim. Benim için en büyük mükafat bu idi.


Resimli Ay Dergisi, Nisan 1341 (1925) sayfa: 5-6

Vecihi Hürkuş Kimdir?

Türkiye’nin ilk uçak tasarımcısı ve üreticisi olan Vecihi Hürkuş, 6 Ocak 1896’da İstanbul’da doğdu. I. Dünya Savaşı’nda, Bağdat cephesinde uçak mühendisi olarak görev yaptı. 1917 yılında, Kafkas Cephesi’nde bir Rus uçağını düşürerek düşman uçağını düşüren ilk Türk pilotu unvanını aldı. Kurtuluş Savaşı’nda bir Yunan uçağını da düşürmeyi başardı. Daha sonra İzmir Havaalanına inerek burayı işgalden kurtardı. Bu başarıları üzerine TBMM tarafından kendisine İstiklal Madalyası ve üç ayrı tasdikname verildi. Hürkuş, ilk Türk yapımı uçak olan Vecihi K-VI’yi imal etti. Uçağın ilk uçuşunu 28 Ocak 1925’te gerçekleştirdi. 1933 yılında Nuri Demirağ tarafından finanse edilen Vecihi K-XVI adlı uçağı tasarladı. Türkiye’nin ilk sivil hava yolu şirketi olan Hürkuş Hava Yolları’nı 29 Kasım 1954’de kuran Hürkuş, düzenlenen sabotajlar, uçuşlarının gerekçesiz yere iptal edilmesi gibi sebeplerden dolayı başarılı olamadı. Hayatının sonuna doğru yapılan engellemelerden dolayı yardıma muhtaç bir duruma geldi. Birinci Dünya ve İstiklal savaşlarında göstermiş olduğu üstün başarılarından dolayı kendisine vatani hizmet tertibinden aylık bağlanmış, ancak bu bile yeterli olmamıştır. Hayatına onlarca başarıyı sığdıran Hürkuş, 16 Temmuz 1969 tarihinde 73 yaşındayken Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde (GATA) vefat etmiştir.



Not: Araştırmacı yazar Harun Tuncer’e elindeki bilgi ve belgeleri bizimle paylaştığı için teşekkür ediyoruz.


% 10
Doğruluk Yüzdesi

Kaynaklar:

MASS Dergi (ODTÜ Havacılık ve Uzay Topluluğu Dergisi)Havada 1.Kitap (Tayyareci Vecihi Hürkus Müzesi Dernegi)tbmm.gov.tr

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*