Ana sayfa Genel Araştırma Türkiye ve Dünyada Gelir Vergisi Karşılaştırması

Türkiye ve Dünyada Gelir Vergisi Karşılaştırması

7888
1
vergi

Dünya genelinde ülkelerin gelir ve kazanç üzerinden uyguladıkları vergileme sistemlerine dair derlediğimiz içeriği okuyarak, konuya dair bilgi edinebilirsiniz.

Vergi Nedir?

Vergi, kamu hizmetlerine harcanmak için hükümetin, yerel yönetimlerin yasalara göre doğrudan doğruya veya bazı malların fiyatlarının üstüne koyarak dolaylı yoldan herkesten topladığı para.

Mükellefiyet Nedir?

Yükümlülük. Gelir Vergisi Kanunu’nda mükellefiyet, tam mükellefiyet ve dar mükellefiyet olarak ikiye ayrılmıştır.

Vergi Mükellefi Nedir?

Mükellef (yükümlü), vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb eden gerçek veya tüzel kişidir.

vergi sistemleri

Gelir Nedir?

Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve
iratların safi tutarıdır.

Gelir Vergisi Nedir?

Kişilerin gelirlerinden, bir oran ölçüsünde devlete ödedikleri dolaysız vergi.

Gelir Vergisi Neleri Kapsar?

Gelir Vergisi Kanunu’nda tanımlanmış gelir unsurları şunlardır:

1. Ticarî kazançlar,
2. Ziraî kazançlar,
3. Ücretler,
4. Serbest meslek kazançları,
5. Gayrimenkul sermaye iratları,
6. Menkul sermaye iratları,
7. Diğer kazanç ve iratları.

Gelir Vergisi Kanunu’nda tanımlanmış gelir unsurlarının kurumlar tarafından elde edilmesi durumunda vergilendirme, bu kurumların tüzel kişiliği üzerinden yapılmaktadır. Kanunda sayılan kurumlar vergisi mükellefleri şunlardır:

  • Sermaye şirketleri
  • Kooperatifler
  • Kamu iktisadi müesseseleri
  • Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler
  • İş ortaklıkları

Vergi Kaması Nedir?

Vergiler nedeniyle sosyal refahta meydana gelen azalmayı, yani fayda kaybını ifade eder. Üretici ve tüketici rantlarındaki azalmadır.


Türkiye’de Vergi Mevzuatı

Türkiye’de hakkında en çok norm bulunan alanlardan birisi vergi hukukudur. Gelir İdaresi Başkanlığının mevzuat sisteminde 28 farklı vergiyle ilişkili kanun kayıtlıdır. Konuyla ilgili olarak en çok incelediğimiz kanunlar ise; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’dur.

Vergilendirme Sistemleri

Vergiler, devletin ya da vergilendirme gücünü devletten alan kamu kurum ve kuruluşlarının, bireylerden veya tüzel kişilerden belirli kurallara göre, yasal sistemde tanımlı ve karşılıksız olarak aldıkları ekonomik değerlerdir. Bir ülkede; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin toplamından meydana gelen organik yapının belirli bir zaman diliminde uygulanması vergi sistemi olarak ifade edilmektedir. Vergi sistemleri ülkelerin politik, ekonomik, yasal ve sosyal yapılarına göre çeşitli biçimler alabilmektedir. Çeşitli faktörlerin etkisiyle, ülkeler vergi yapılarını ya da vergi sistemlerini oluştururken farklı kararlar alabilmektedir.

Türkiye’de Vergi Sistemi

Türkiye’de genel itibariyle vergilendirme; gelir, gider ve varlık üzerinden yapılmaktadır. Gelir vergileri, şahsi gelir vergisi ve kurumsal gelir vergisini içermektedir. Gider üzerinden alınan vergiler ise; katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, bankacılık ve sigorta muameleleri vergisi ve damga vergisidir. Varlık vergileri ise; emlak vergisi, motorlu taşıt vergisi, veraset ve intikal vergisini kapsamaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayınladığı verilere göre, Türkiye’de 2017 yılındaki gelir vergisi oranları şöyle;

gelir vergisi oranları 2017
2017 Yılı Gelir Vergisi Oranları (Türkiye)

Vergi Oranları

OECD’nin 2016 yılı için raporladığı vergi oranları incelendiğinde, vergi türlerine göre ülkelerin durumlarının değişiklik gösterdiği görülmektedir. Ortalama vergi kaması hesaplandığında en fazla vergiyi Belçika’da çalışan işçiler öderken, şahsi gelir vergisi hesaplandığında en fazla Danimarka’da vergi ödenmekte olduğu görülmektedir. Sadece OECD üyesi olan ülkeler için analizi yapılmış şahsi gelir vergisi haritası şöyle:

Ülkelere göre gelir vergisi oranları
Ülkelere göre gelir vergisi oranları

AB Vergi Sistemleri

AB’de vergi politikaları küçük yerel yönetim farklılıkları dışında tamamen üye ülkelerle ortak şekilde belirlenmektedir.  Fakat AB üyesi ülkeler, vergi politikalarını oluştururken AB’nin kurucu antlaşması olan Roma Antlaşması’ndan bağımsız davranamamaktadırlar.

AB bütçe gelirleri esas olarak 4 kalemden oluşmaktadır.

1) Üye olmayan ülkelerden ithal edilen tarım ürünlerinden alınan vergiler,

2) Üye olmayan ülkelerle ticarette Ortak Gümrük Tarifesi’nin (OGT) uygulaması sonucu elde edilen gümrük vergileri

3) Üye ülkelerin topladıkları KDV vergilerinin % 1 oranındaki bölümü,

4) Üye ülkelerin GSMH’na göre belirlenen bütçe katkı payları.

AB’de tek bir pazar oluşturulması yönünde büyük çabalar olmasına rağmen, vergi hukukunda üye ülkeler arasında tam bir uyum sağlandığı söylenemez. Çünkü AB’de vergi politikasının koordinasyonunun sağlanması yönünde atılan adımlar çok yavaş yürütülmektedir. Bunun en büyük nedeni ise AB üyesi ülkelerin ekonomilerindeki kompleks yapı ve Roma Antlaşması’nda yer alan vergi yükümlülükleri ile ilgili düzenlemelerin değişime pek açık olmamasıdır.

AB konseyi, AB’de vergi ayrımcılığının ne şekilde oluşabileceğini belirgin olarak ortaya koymuştur. AB konseyi, AB Adalet Divanına vergideki ayrımcılığın önlenmesi amacıyla tam yetki vermiştir. Özellikle AB’de uygulanan KDV’deki ayrımcılığın önlenmesi için etkin kanunlar mevcuttur.

Asya Vergi Sistemleri

Asya’nın vergi sistemi oldukça dinamiktir. Geçtiğimiz yıllarda birçok Asya ülkesi (Çin, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland, Vietnam) gelir vergisi oranlarında indirim yapmışlardır. Dünya Bankası’na göre, 2011 yılında, Çin dünyada en fazla vergi ödeme kolaylığı sağlayan ülkeler arasında 7. sırada yer almaktadır. Asya ülkelerinin gelir vergisi durumları kısaca şöyle;

Çin’de gelir ve kazançlardan sağlanan gelirler üzerinden % 3 ila % 45 arasında kademeli olarak değişen 7 farklı oranda gelir vergisi tahsis edilmektedir.

Hindistan’da gelir vergisi yaşa, cinsiyete bağlı olarak belirlenmektedir. Bu özellikler ayrıca kendi içerisinde de gruplandırılır. Vergi oranları %10 ve %30 arasında değişmektedir. Aynı zamanda gelir vergisi, bir yabancının Hindistan’da ikamet ettiği gün sayısına ve gelirin miktarına göre de değişiklik gösterir.

Singapur hükümeti gelir vergisi dilimi için %0 ve %20 arasında değişen aşamalı vergi oranları uygulamaktadır. Vergi mükellefleri; Singapurlular, Singapur’da daimi ikamet izni olan yabancılar ve Singapur’da 183 gün ya da daha fazla ikamet etmiş yabancılardır.

Vietnam’da gelir vergisi, hem Vietnam’da hem Vietnam dışında elde edilen gelirlerden alınır. Ülkede daimi ikamet edenlerden alınan gelir vergisi oranları %3 ila %35 arasında değişen 7 farklı sistemle alınmaktadır. Vietnam’da ikamet etmeyenlerden alınan oran ise %20’dir.

Dünya Bankası verilerine göre, en düşük vergiyi Hong Kong ve Singapur uygulamaktadır. Aynı zamanda en fazla vergi ödeme kolaylığı sağlayan ilk 10 ülke ve bölge arasında da yer almaktadırlar. Çin ve Hindistan ise, Asya ülkeleri arasında en yüksek vergi oranlarına sahip olan ülkelerdir. Bunun temel nedeni yüksek miktardaki iş gücü vergileridir.

Kaynaklar:

1-OECD 2-Gelir Vergisi Kanunu 3-Kurumlar Vergisi Kanunu 4-Vergi Usul Kanunu 5-Gib.gov

6-Invest.gov 7-Dergipark.gov 8-sgb.gov 9-mfa.gov 10-tusiad.org 10-koto.org

[Toplam:11    Ortalama:3.1/5]

1 YORUM

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*