Ana sayfa Genel Sendika Nedir? Ne İşe Yarar?

Sendika Nedir? Ne İşe Yarar?

251
0
sedika nedir nasıl üye olunur 3

Sendika Nedir? Ne İşe Yarar başlıklı içeriğimizde, sendikanın ne olduğunu, niçin var olduğunu ve günümüzde ne işe yaradığını sunmaya çalıştık.

Sendika Nedir?

Sendika, anlamı “ortak bir çıkarı korumak için kişi veya şirketlerin kurduğu birlik, meslek örgütü, kredi konsorsiyumu” olan Fransızca syndicatkelimesinden gelmektedir. Literatürde ise, işçilerin ya da işverenlerin ayrı ayrı olmak üzere iş, kazanç, toplumsal ve kültürel konular yönünden çıkarlarını korumak, yeni haklar sağlamak ve onları daha da geliştirmek amacıyla aralarında yasalar uyarınca kurdukları birliktir.

Sendika, bir bakıma çalışanların ortak hak ve çıkarlar için bir araya gelmeleriyle birlikte yürüttükleri ekonomik ve demokratik örgütlerdir.

Sendika Çeşitleri Nelerdir?

sendika nedir ne işe yarar 4Sendikal örgütler bulundukları ülkelerin siyasi ve sosyoekonomik koşullarına göre çeşitlilik bakımından farklılık gösterebilir. Türkiye’de, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanununda sendikaların çeşitleri, işleyiş biçimleri ve genel esasları bildirilmiştir.

1. İşçi Sendikası : İşçi sendikaları iş kolu esasına göre kurulur. Kanunda yer alan tanıma göre, iş kolu esasına göre bir iş kolunda ve bu iş kolundaki iş yerlerinde çalışan en az yedi işçi tarafından kurulur. Bir iş yerinin girdiği iş kolu, yürüttüğü esas işe göre belirlenmektedir. 

2. İşveren Sendikası İşveren sendikaları da işçi sendikaları gibi, kanunda belirtildiği üzere iş kolu esasına göre bir iş kolunda ve bu iş kolundaki en az yedi işveren tarafından kurulur. İşveren sendikaları, sermaye sahiplerinin işçiler ve kamu tüzel kişileri karşısında ortak mesleki menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacı ile kurulurlar. 

İşveren sendikaları, 1961 Anayasasından sonra ortaya çıkmıştır. Daha öncesinde işverenler, sendikalaşma olarak örgütsel bir faaliyet göstermemekte idi.

3. Kamu Görevlileri Sendikası : 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununa göre, kamu görevlileri sendikaları hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu iş yerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulur. Bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir. Ancak meslek veya iş yeri esasına göre sendika kurulamaz, yalnızca hizmet kolu esasına göre kurulabilir.

Kamu kurumlarının girdikleri hizmet kolları, Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelikle belirlenir.

4. Konfederasyon : Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa göre, işçi ve işveren sendikalarının bir araya gelerek kurabildikleri tek üst sendikal örgüttür. Sendikaların birleşmesinden oluşur. Kanuna göre, değişik iş kollarında en az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır.

Konfederasyonların kurulabilmesi için, bir araya gelen sendikaların her birinin farklı iş kollarında olması gerekmektedir. Genelde konfederasyonlar, yasaların düzenlenmesinde işveren örgütlerle, hükümetle ve siyasi partilerle olan ilişkilerin düzenlenmesinde rol alırlar.


sendika nedir ne işe yarar
Türkiye’de İşçi Sendikaları Konfederasyonarı – Ocak 2018

Sendika Ne İşe Yarar?

Sendikalar ortaya çıktığı tarihten günümüze kadar ortak amaçlar için örgütlenmişlerdir. Dünyada ilk olarak sendikacılık faaliyetleri Sanayi Devriminden sonra oluşmuştur. Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan fabrikalaşma, seri üretime geçiş ve yeni teknolojik gelişmeler, zanaatkardan ve çiftçiden farklı bir işçi kesimini meydana getirmiştir. Çalışma koşullarının ağır şekillerde olması da işçilerin haklarını aramaları ve ilk sendikaların kurulmasına sebebiyet vermiştir.

sendika nedir ne işe yarar 3

Türkiye’de ilk sendikacılık faaliyetlerine 1870’lerde zemin hazırlanmıştır. Beyoğlu Telgrafhanesi ve Kasımpaşa Tersanesi işçileri tarafından 1872 yılında gerçekleştirilen grevler, Türkiye’deki ilk grevler olarak kabul edilmektedir. Ancak gerçek anlamda sendikacılık, sanayileşmeyle birlikte 1930′lardan sonra oluşmuştur.

Sendikalar, çalışma hayatındaki haklar açısından üst örgütlerdir. Sendika, siyasi düşünceleri farklı olan ancak iş yaşamında ortak sorun ve öneri olan kişilerin haklarını arayabilecekleri bir kuruluştur.

İşçiler, işverenler ve kamu görevlileri sosyal haklara sahip olmak, adaletli ücrete tabi olmak, kendilerine haksızlık yapıldığını düşündükleri durumlarda söz sahibi olmak, ortak bir pazarlık yapmak amacıyla sendikalara üye olurlar.

Türkiye’de örgütlenen sendikaların listesine buradan ulaşabilirsiniz.


Sendikaya Nasıl Üye Olunur?

Sendikalara üye olmak serbesttir. Sendika ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanununa göre, hiç kimse sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. Ancak işçi ve işverenler aynı sendikalara ve birden fazla sendikaya üye olamazlar.

Kanuna göre, sendikaya üyelik, Bakanlıkça sağlanacak elektronik başvuru sistemine e-Devlet kapısı üzerinden üyelik başvurusunda bulunulması ve sendika tüzüğünde belirlenen yetkili organın kabulü ile e-Devlet kapısı üzerinden kazanılır. Üyelik başvurusu, sendika tarafından 30 gün içinde reddedilmediği takdirde üyelik talebi kabul edilmiş sayılır.

Yaş sınırı olarak 15 yaşını dolduranlar ve kanun hükümlerine göre işçi sayılanlar işçi sendikalarına üye olabilirler.


Kaynaklar: sendika.org, mevzuat.gov.tr, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, TBMM, iktisatsozlugu.com, topluishukuku


[Toplam:4    Ortalama:4.8/5]

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*