Ana sayfa Genel Araştırma Mülteci Hakları Nelerdir?

Mülteci Hakları Nelerdir?

3080
1
mülteci hakları nelerdir

Mülteci Hakları Nelerdir?

Mülteci haklarının neler olduğunu, derlenmiş yazımızda bulabilirsiniz.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi

Sığınma Hakkı

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi madde 14 uyarınca, herkesin zulüm altında başka ülkelere sığınma hakkı vardır.


mülteci hakları nelerdir


 Mülteciler, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nde yer alan ilgili tüm haklardan, beyannamenin 2. maddesi uyarınca yararlanma hakkına sahiptir.

mülteci hakları nelerdir 1mülteci hakları nelerdir

mülteci hakları nelerdir
İdlib’te evlerini terketmek zorunda kalan Suriyeli ailelerin çocukları, yerinden edilen Suriyeliler için Atme’de kurulan kamptaki çadırlarına yürüyorlar.

 Bu madde sayesinde, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nde yer alan temel ihtiyaçlara dair haklar, sosyal ve ekonomik haklar ve ilgili diğer haklardan mülteciler de yararlanabilme hakkını haizdir.

mülteci hakları nelerdir
Macaristan askeri tarafından geçişi engellenen mülteciler

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu

İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan YUKK’da yer alan uluslararası koruma kapsamındaki mültecilerin ne gibi hakları vardır?*

1- GENEL İLKELER

Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, karşılıklılık şartından muaftır. Başvuru sahibine, başvurusu reddedilen veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilere sağlanan hak ve imkânlar, Türk vatandaşlarına sağlanan hak ve imkânlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz.

2- EĞİTİM

Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişi ve aile üyeleri, statülerine uygun olarak kendilerine düzenlenen kimlik belgeleri ile ilköğretim ve ortaöğretim hizmetlerinden faydalanmaktadır. Geçici koruma kapsamındaki yabancılar da benzer şekilde kendilerine düzenlenen “Geçici Koruma Kimlik Belgesi” ile eğitime erişebilmektedir. Söz konusu yabancılara yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından çıkarılan 2014/21 sayılı Genelge ile eğitim hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar belirtilmiştir.

3- SOSYAL YARDIM VE HİZMETLERE ERİŞİM

Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi ve geçici koruma kapsamındaki kişilerden ihtiyaç sahibi olanlar, valilikler bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vasıtasıyla sosyal yardım ve hizmetlere erişimleri sağlayabilmektedirler.

4- SAĞLIK

Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerden;
a- Herhangi bir sağlık güvencesi olmayan ve ödeme gücü bulunmayanlar, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabidir. Genel sağlık sigortasından faydalanacak kişilerin primlerinin ödenmesi için Genel Müdürlük bütçesine ödenek konulur. Primleri Genel Müdürlük tarafından ödenenlerden ödeme güçlerine göre primin tamamı veya belli bir oranı talep edilir.

b- Sağlık güvencesi veya ödeme gücünün bulunduğu veya başvurunun sadece tıbbi tedavi görmek amacıyla yapıldığı sonradan anlaşılanlar, genel sağlık sigortalılıklarının sona erdirilmesi için en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir ve yapılan tedavi ve ilaç masrafları ilgililerden geri alınır.

Diğer taraftan geçici Koruma kapsamındaki yabancılara yönelik sağlık hizmetleri ise Geçici Koruma Yönetmeliğinin 27 inci maddesi ile düzenlenmiştir.

5- ÇALIŞMA

İş piyasasına erişimle ilgili olarak;

a- Başvuru sahibi veya şartlı mülteci, uluslararası koruma başvurusu tarihinden altı ay sonra çalışma izni almak için başvurabilir.
b- Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi, statü almasından itibaren bağımlı veya bağımsız olarak çalışabilir. Yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere ilişkin diğer mevzuatta yer alan hükümler saklıdır. Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi kişiye verilecek kimlik belgesi, çalışma izni yerine de geçer ve bu durum kimlik belgesine yazılır.
c- Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibinin iş piyasasına erişimi, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler ile istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik şartların gerekli kıldığı hâllerde, belirli bir süre için, tarım, sanayi veya hizmet sektörleri, belirli bir meslek, iş kolu veya mülki ve coğrafi alan itibarıyla sınırlandırılabilir. Ancak, Türkiye’de üç yıl ikamet eden veya Türk vatandaşıyla evli olan ya da Türk vatandaşı çocuğu olan mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri için bu sınırlamalar uygulanmaz.
ç- Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerin çalışmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlığın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenir.

Bu çerçevede, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 26 Nisan 2016 tarihli ve 29695 sayılı “Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Ve Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kişilerin Çalışmasına Dair Yönetmelik” çıkarılmıştır. Geçici koruma altındaki Suriyelilerin çalışmalarına ilişkin düzenleme ise Bakanlığımızın da görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sorumluluğunda yürütülmüş ve hazırlanan çalışma 2016/8375 sayılı Bakanlar Kurulu Yönetmeliği olarak 15/01/2016 tarihli ve 29594 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

6- HARÇLIK

Kanunun 72 nci maddesine göre kabul edilemez başvuru ile 79 uncu maddesine göre hızlandırılmış değerlendirme kapsamına alınanlar hariç olmak üzere, muhtaç olduğu tespit edilen başvuru sahibine, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde harçlık verilebilir.

7- YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişi, 6458 sayılı Kanunun Üçüncü Kısmında yazılı yükümlülüklerine ek olarak;
a- Çalışma durumuna ait güncel bilgileri otuz gün içinde bildirmekle,
b- Gelirlerini, taşınır ve taşınmazlarını otuz gün içinde bildirmekle,
c- Adres, kimlik ve medeni hâl değişikliklerini yirmi iş günü içinde bildirmekle,
ç- Kendisine sağlanan hizmet, yardım ve diğer imkânlardan haksız olarak yararlandığının tespit edilmesi hâlinde, bedellerini tamamen veya kısmen geri ödemekle,
d- Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından kendisinden ilgili mevzuat çerçevesinde istenilenleri yerine getirmekle, yükümlüdür. İlgili mevzuat çerçevesinde yükümlülüklere uymayanlar ile başvuruları ve uluslararası koruma statüleriyle ilgili olumsuz karar verilenlere; eğitim ve temel sağlık hakları hariç, diğer haklardan faydalanmaları bakımından sınırlama getirilebilir.


mülteci hakları nelerdir


TÜRKİYE’DE VE DÜNYA’DA MÜLTECİLER

Türkiye’de farklı uyruklardan göçmen ve mülteci statülerinde bulunan toplam kişi sayısı, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun açıkladığı resmi verilere göre 3,551,78’dir. (Şubat 2017 raporlarına göre)

2016 yılı Göç Raporu istatistiklerine göre, Türkiye’de biyometrik sistemle kaydı tutulmuş geçici koruma statüsündeki Suriyeli sayısı ise,  2.834.441’dir.


mülteci hakları nelerdir


Bakan Süleyman Soylu’nun, Avrupa Birliği ülkelerinin tamamının kabul ettiği Suriyeli sayısına dair açıklaması ise şöyle;

”Avrupa Birliği ülkelerinin tamamının kabul ettiği toplam Suriyeli sığınma başvuru sayısı 866 bin 831 kişidir. Türkiye’nin misafir ettiği kişi sayısı ise bunun tam 3,3 katıdır. AB ülkelerinin toplam nüfusu bu sayıyla orantıladığımızda 500 milyon kişidir. Türkiye’nin nüfusu ise 80 milyon kişidir. Bazı ülkelerin üst düzey yetkilileri sığınmacı akımına karşı sınır duvarlarının yükseltileceğini ve jiletli tel örgülerle termal kameralar kullanılarak, tedbir alınacağını açıkça ifade etmiştir. Yine bir Avrupa ülkesinde sığınmacıların yüzde 89,2’sinin polis şiddetine maruz kaldığı tespit edilmiştir. Yine bir Avrupa ülkesinde sığınmacıların eksi 10 derece soğukta varil içerisinde duş almak zorunda kaldıkları görülmüştür.”

Bu açıklamalara göre Avrupa Birliği ülkeleri, BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi* ve Cenevre sözleşmeleri** ve 1967 New York Protokolü’nün*** mültecilere dair ve diğer sığınma, korunma ile ilgili maddelerine aykırı olan bir tutum içerisindedir. (Metinlerin Türkçe formları için kaynaklar bölümüne bakabilirsiniz.)

Türkiye vicdani olarak mültecilere sahip çıkmakla beraber, bu uluslararası ve ayrıca düzenlenmiş ulusal metinlerin gerektirdiği sorumluluklardan dolayı zaten mültecileri kabul etmek zorundadır. Yani Türkiye, gelişmekte olan bir ülke olarak uluslararası ve ulusal metinlere karşı hukuki sorumluluklarını yerine getirmektedir. Kendilerini gelişmiş ülkeler olarak kabul eden Avrupa ülkeleri başta olmak üzere, ABD, Kanada, Avustralya, Çin, Japonya gibi ülkeler ise bu uluslararası metinlere hukuki anlamda sadakatsizlik yaptıkları gibi, vicdani olarak da sınıfta kalmışlardır.

BMMYK RAPORLARI

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından yayınlanmış en güncel raporlara göre, Türkiye’de bulunan BMMYK’da kayıtlı Suriyeli mülteci sayısı 3,079,914’tür.

mülteci hakları nelerdir
BMMYK Suriyeli mülteci haritası

Lübnan’da bulunan BMMYK’ya kayıtlı Suriyeli mülteci sayısı 1,001,051’dir.

Ürdün’de bulunan BMMYK’ya kayıtlı Suriyeli mülteci sayısı 661,114’tür.

Irak’ta bulunan BMMYK’ya kayıtlı Suriyeli mülteci sayısı 242,558’dir.

Mısır’da bulunan BMMYK’ya kayıtlı Suriyeli mülteci sayısı 122,228’dir.

Kuzey Afrika’da bulunan BMMYK’ya kayıtlı Suriyeli sayısı 30,104’tür.


Kaynaklar:

1. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 2. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 3. Goc.gov.tr, 4. 2016 Türkiye Göç Raporu, 5. BMMYK Suriyeli Mülteci Raporu, 6. Ahaber, 7. Cumhuriyet, 8. Aljazeera

*İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Türkçe metni için tıklayınız.

**Cenevre sözleşmesi Türkçe metni için tıklayınız.

***1967 New York Protokolü Türkçe metni için tıklayınız.

[Toplam:1    Ortalama:5/5]

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*