Ana sayfa Genel Araştırma Kopernik Kimdir? Neyi Bulmuştur?

Kopernik Kimdir? Neyi Bulmuştur?

773
0
kopernik kimdir el battani kimdir

Kopernik kimdir, neyi bulmuştur başlıklı yazımızda, genel hatlarıyla, Kopernik ve atıfta bulunduğu alim El Battani’den bahsetmeye çalıştık. Öncelikle Kopernik kimdir, neler yapmıştır onu inceleyelim.

Kopernik Kimdir?

Modern astronominin kurucusu olarak bilinen Nicolaus Copernicus (Kopernik), Polonyalı bir bilim adamıdır. Bir çok tarihçi, Avrupa bilimsel tarihini onun başlattığına inanır. Ölümünden kısa bir süre önce, 1543 yılında yayımlanan “De Revolutionibus Orbium Celestium” adlı kitabında, Yunan antik çağından beri süregelen tüm iddiaları çürüterek, dünya dahil tüm gezegenlerin güneş etrafında döndüğünü açıklamıştır.

Peki, bu çığır açan kitabın içeriğindeki kapsamlı astronomik görüşlerin tamamını, hiç yoktan kendisi mi üretmiştir? Yoksa bu büyük fikir ve bilgi deryasını besleyen başka kaynaklar, şahıslar veya modeller mi vardır? Günümüzde bu konu oldukça tartışılır ve sorgulanır olmuştur. Biz de gözlem ve araştırmalar ışığında bu konuyu aydınlatmaya çalışacağız.

kopernik kimdir

Kopernik, “De revolutionibus” adlı kitabında fikirlerinden etkilendiği şahıslar olarak Hipparchus ve Batlamyus’un yanında ‘Machometi Aracenfis‘ diye birinden bahseder.  Deliller gösteriyor ki; o kişi, Şam’da yaşamış El Battani isminde Müslüman bir astronomi alimidir.

 


Kopernik’in Atıfta Bulunduğu İsim El Battani

858 yılında Türkiye’nin güneyinde doğan El-Battani, hatasız ölçümleriyle astronomi tutkusunu kanıtlamıştır.  877’den sonra 40 yılı aşkın süreyle Şam’ın dışındaki Kasiyon Dağı’nda ve Rakka kasabasında gözlemler yapmıştır.  Asıl amacı;  1 yılın uzunluğunu olabildiğince hatasız bir şekilde hesaplamaktır. Sonuçta, bugün modern yöntemlerle hesaplanan değerleri 2 dk hata payıyla hesaplamayı başarmıştır.


kopernik el battani


Battani‘nin kullandığı yöntemleri Batı, asırlar sonra kullanabilmiş ve ne yazık ki onlara sahip çikmıştır. İslam Tarihi araştırıcılarından Prof. Philip Khuri Hitti “Muhtasar Arap Tarihi” adlı eserinde şunları söyler:

“Şüphesiz matematik bilginleri tanjant hakkında Battani’den ancak beş asır sonra bilgi sahibi olabildiler.”

Battani’nin “Ez- Ziyc” adlı eseri günümüze kadar gelebilen tek ve en önemli kitabıdır. Rasatlardan elde ettiği neticeleri içermektedir. Bu eser yalnızca İslam dünyasında değil, Orta Çağ ve Rönesans dönemi Avrupa’sında da da büyük yankı uyandırmıştır.

Battani, diğer bütün İslam alimleri gibi portrenin olmadığı bir dönemde yaşamıştır. Onun neye benzediği hakkında sadece sonradan edinilmiş varsayımlar bulunmaktadır.

Kopernik; bu Suriyeli alimin gezegenler, yıldızlar ve Ay’ın konumu hakkındaki gözlemlerini kapsamlı şekilde incelemiş ve çalışmalarında kullanmıştır. Bu incelemeleri, Battani’nin Latinceye  çevrilmiş eserleri üzerinden yapmıştır.

Kopernik’in “De revolutionibus adlı kitabı, onun başka kaynakları da kullandığına işaret eden ip uçlarıya doludur. Araştırmalar, Kopernik‘in fikirlerinin çoğunu Müslüman alimlerin çalışmalarına dayandırdığını ortaya çıkarmıştır.  Fakat o sadece, kendisine bir hayli gözlemsel  veri sağlamış olan El- Battani’nin ismine yer vermiştir. Kitabın başlangıcına bakıldığında tamamının Arapça dilinde olduğu görülür. Bir başka çarpıcı delil de Kopernik’in 13.yüzyılda El-Tusi adlı Müslüman alimin tasarladığı “Tusi çifti” denilen matematiksel fikri kullanmasıdır. İngiltere’de bir araştırmacı, El-Tusi’nin ” Al-Tadhkira Fi’ilm Al – Haya’a ” isimli çalışmasının bir kopyasıyla Kopernik’in “De Revolutionibus” çalışmasını karşılaştırırken şaşırtıcı düzeyde benzerlikler bulmuştur. Kitabın içindeki Tusi-Çifti diyagramının neredeyse aynısı Kopernik’in kitabında da bulunmaktadır.


kopernik kimdir el battani


Dairelerin üzerindeki noktaları işaretleyen harfler dahi aynıdır. El-Tusi‘nin diyagramında Arapça “Elif” harfinin bulunduğu noktanın karşılığı olarak De Revolutionibus’ta “A” harfi bulunur. “Be” harfi  “B”, “Cim” harfi “C” ve merkezde bulunan “Dal” harfi de “D” yazılarak dikkat çekici bir benzerliği işaret etmektedir.

Bir başka araştırmada, Kopernik’in gezegenlerin hareketi hakkındaki fikirlerinin 14.yüzyılda yaşamış olan İbn-i Şatır isminde Suriyeli Müslüman bir alimle benzerliği ortaya çıkarılmıştır. Birçok tarihçi bunların tesadüf olmadığını iddia etmektedir. Kolombiya Üniversitesinden Prof. George Saliba şu sözleri söyler:

“Bana göre Kopernik -tabii delilim yok- diyagramlarla çalışıyordu. İbn-i Şatır’ın da Ay’ı, gezegenleri anlamak için diyagramları vardı.  Ve birisi Kopernik’ e İbn-i Şatır’ın yaptıklarının geometrik diyagramını verdi.  Kopernik ise, bu diyagramların altında yatan teoriyi çözebilecek kadar dahiydi.”

Kopernik’in teorileri ne ilk ne de sondur. Bugün onun çalışmalarının yoktan var etme niteliğinden arınıp, 500 yıllık İslam astronomisinin bir sonucu olduğu aşikardır.



Not: Bu içerik, gönüllü editörümüz tarafından yazılmıştır. Siz de sitemizde gönüllü editör olmak ister misiniz? Linke tıklayarak hemen başvurunuzu yapabilirsiniz.



Kaynaklar: biyografi.info, space.com, britannicafamousscientists.org, history.msc, universetoday


[Toplam:5    Ortalama:3.4/5]

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*