Ana sayfa Genel Çevre Kelebeklerin Bir Gün Yaşadığı İddiası

Kelebeklerin Bir Gün Yaşadığı İddiası

1193
0
kelebekler kaç gün yaşar

Halk arasında var olan yanlış inanışlardan biri de kelebeklerin ömrüyle ilgilidir. Kelebeklerin ömrü bir gündür inanışından kaynaklı,  “kelebek kadar ömrü var” denildiğini duymuşsunuzdur. Bu inanış, halk hikâyelerinden filmlere, filmlerden edebiyata kadar etkili olmuştur.

Kelebeklerin bir gün yaşadığına dair inanış doğruyu yansıtmamakla beraber, “kelebek kadar ömrü var” deyimiyle de “kısa ömürlülük” vurgulanmak istenmiştir. Kelebeklerin yaşam süreleri; içinde bulundukları koşullar ve türlerine göre farklılık gösterse de, kendi yaşam döngüleri içinde aylarca yaşadıkları bilinmektedir.

Evrim Ağacı’nın yazarı Çağrı Mert Bakırcı, dünya üzerinde bugüne kadar normal ömrü bir gün olan tek bir kelebek türünün bile tespit edilemediğini belirtmiştir. Yetişkin kelebeklerin ömrü, türüne bağlı olmak üzere bir hafta ile bir yıl arasında değişebilir. Bu süreye kelebeklerin yaşam döngüsündeki “yumurta”, “tırtıl” ve “koza” dönemleri dâhil edildiğinde, bazı kelebek türlerinin ömrü bir seneyi bulabilmektedir.

Kelebekler Bir Gün mü Yaşar?

kelebekler bir gün yaşar
Kelebeğin Yaşam Döngüsü

Kelebekler doğanın en narin canlıları olmalarının dışında yaşam döngüleriyle de dikkat çekmektedirler. Bir kelebek, şişman bir tırtıldan rengarenk kanatları olan böceğe dönüştüğünde doğanın en olağanüstü var olma biçimlerinden biri gerçekleşmiş oluyor. Bu başkalaşım güvelerde de gerçekleştiği halde kelebeklerdeki kadar etkileyici değildir.

Kelebeklerin yaşam döngüsü dört temel aşamadan gerçekleşir. Kelebeklerin yaşamı yumurta olarak başar, larva, pupa ve kelebeğe dönüşme olarak devam eder.  Dişi ile erkek kelebek çiftleştikten sonra;

  1. Yumurta Dönemi (Egg): Yaşam döngüsün ilk aşaması yumurtadır. Dişi kelebek yumurtalarını bir yaprağa bırakır. Yumurtaların büyüklüğü bir iğne başı kadardır.
  2. Tırtıl Dönemi (Larva): İkinci aşama tırtıl dönemidir. Yumurtalardan çıkan tırtıllar yaşamlarını yaprak yiyerek geçirirler. 12-14 gün içinde büyürler. Büyümeleri sırasında birkaç kez deri değiştirirler.
  3. Krizalit Dönemi (Pupa): Üçüncü aşama krizalit dönemidir. Bu dönemde tırtılların derisi kalınlaşır. Tırtıl kendisini bir yaprağın sapına baş aşağı asarak krizalit (koza) denen bir kabuk oluşturur. Kelebek olmadan önceki bu üçüncü aşamayı bu kabuğun içinde geçirir. Bu aşama 1 hafta kadar sürer.
  4. Kelebek Dönemi: Yaşam döngüsünün son aşamasında artık yetişkin bir kelebek olmuştur. Kelebek kozadan çıktığında nemli ve buruşuktur. Kozasından aşağı sarkık vaziyette durarak kanatlarına kan pompalar. Kuruyup uçabilmesi için en az iki saate ihtiyacı vardır.

Yaşam süreleri boyunca iki ayrı genetik kod değiştiren kelebeklerin ömrü boyutlarına, türlerine ve yaşam alanlarının koşullarına göre değişmektedir.

Kelebekler iklim koşullarından etkilenen canlılardır. Soğuk havalarda bırakılan yumurtalar bu yüzden gelişememekte ve tırtıla dönüşememektedirler. Tırtıllar, soğuk havalarda bırakılan yumurtalardan hava koşulları iyileştiğinde çıkarlar. Benzer şekilde eğer hava soğuduğunda kelebekler göç edememişse, uygun bir yerde kış uykusuna yatar ve hava ısınana kadar kendilerini korumaya alırlar.

En Uzun Yaşayan Kelebek Türleri

kelebekler bir gün yaşar
Kral Kelebeğinin Yaşam Süresi

Bakır kelebekleri ve küçük mavi kelebeklerden bazılarının ömrü gerçekten birkaç gün ile sınırlı olsa da, Türkiye’de Ege, Batı ve Doğu Akdeniz’de yaz başlarında görülen (Afrika’dan göçer) göçmen kelebeklerin, örneğin Sultanların (Plain Tiger) ömür süreleri altı ayı geçebilmektedir.

Yine Sultan kelebekleri gibi göçmen bir kelebek türü olan Kral kelebeği de uzun yaşayan kelebek türlerindendir. Kral kelebekleri Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, Yeni Zelanda, Avustralya, Kanarya Adaları, Azor Adaları ve Batı Avrupa’da yaşarlar. Kral kelebekleri Kuzey Amerika’dan Güneye yaptıkları ihtişamlı yolculukları ve Meksika’da bulunan dağ ormanlarında dört ay devam eden kış uykularıyla bilinirler. National Geographic’in aktardığı bilgiye göre Kral kelebeği 6 ila 8 aya kadar yaşayabilmektedirler.

Mayıs Sinekleri Bir Gün Yaşar

Yukarıda belirttiğimiz gibi hiçbir kelebek türünün bir gün yaşadığı görülmemiştir. Ancak kelebeklerle karıştırılan Mayıs Sineğinin yaşamı, sinek evresinde bir gün ile sınırlı kalmaktadır.

kelebek mayıs sineği
Mayıs Sineği

Mayıs Sineği, yumurtadan çıktıktan sonra yarım saat ile bir gün arasında hayatta kalabilmektedir. Bundan dolayı Bir Gün Sineği olarak bilinmektedir. Kelebeklerinki gibi bir yaşam döngüsüne sahip olan Mayıs Sineği’nin larva dönemi yaklaşık bir yıl boyunca suda geçmektedir. Yani bütün yaşam evreleri göz önünde bulundurulduğunda Mayıs Sineği’nin hayatının % 99’undan fazlası tatlı suda geçmektedir diyebiliriz.

Mayıs Sinekleri, sinek evresinde yaşadıkları bir tek günde beslenme ihtiyaçlarını solunum yoluyla havadan sağlarlar. Soludukları hava bağırsaklarına dolduktan sonra vücutları şişer ve uçmalarını sağlayan enerjiye dönüşür. Ayrıca, yaşam süreleri kısıtlı olduğu için sürü halinde gezerler; çiftleşmeyi eşlerini bulduktan sonra havada gerçekleştirmektedirler. Çiftleşmeyi gerçekleştiren Mayıs Sineklerinin erkeği çiftleşmenin sonunda ölürken, dişi sinekler en yakınlarında bulunan nehir sularına sekiz bin civarında yumurta bıraktıktan sonra ölmektedir. Ancak yukarıda da belirttiğimiz gibi, Mayıs Sineklerinin sadece sinek evresi bir gün sürmektedir. Bu açıdan Mayıs Sineklerinin de bütün yaşam döngüsü içerisinde ömürleri bir yılı bulmaktadır.

Editörün Notu: Türkiye’de bulunan kelebek türleriyle ilgili bilgi almak için adamerkelebek.org isimli siteyi ziyaret edebilirsiniz.


Doğruluk Yüzdesi 0
Doğruluk Yüzdesi

 Kaynaklar:

1-adamerkelebek.org 2-evrimagaci.org 3 –nationalgeographic.com 4-biyologlar.com 5-sinek.gen.tr

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here

*