Home Genel Dünyada Devlet Büyüklerine Hakaret

Dünyada Devlet Büyüklerine Hakaret

2475
2
dünyada devlet büyüklerine hakaret

Devlet büyüklerine hakaret suçu TCK’ya göre, madde 125-131 arasında şerefe karşı suçlar başlığı altında düzenlenmiştir. Hakaret suçu somut bir eylem veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmaktır.

Hakaret suçu, sözle yapılabileceği gibi yazılı, sesli veya görüntülü şekilde de işlenebilmektedir. Bu nedenle sosyal medyada yapılan yazışmalar da içeriğine göre hakaret oluşturabilmektedir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu ise Türk Ceza Kanununun 299. maddesinde düzenlenmiştir.

devlet büyüklerine hakaret

Devlet büyüklerine hakaret, iftira, tehdit gibi suçların ülkelere göre farklı yaptırımları bulunmaktadır. Bazı ülkelere göre hakaret bir suç değilken, bazı ülkelere göreyse hapis cezası gerektiriyor. Farklı olan yaptırımlar, ülkelerin hukuki yapılarıyla yakından ilişkilendirilebilir. Devlet başkanlarına hakaret etmenin yaptırımının ağır olduğu Almanya, İspanya, İsveç, İtalya gibi ülkelere göre hakaret, itibarın zedelendiği düşünülerek kamu güvenliğine tehdit oluşturuyor ve buna göre cezalar veriliyor. Hakareti suç olarak görmeyen İngiltere, İrlanda, Makedonya gibi ülkelerde ise hapis cezası gibi herhangi bir yaptırım uygulanmıyor.

Hangi Ülkelerde Daha Fazla Hakaret Ediliyor?

Hangi ülkelerde hakaretin suç olduğunu ve en fazla nerelerde hakaret edildiğini daha net görebilmek için Avrupa genelinde hazırlanan haritaya bakalım:

devlet büyüklerine hakaret ülkelerDevlete ve devlet büyüklerine karşı işlenen hakaret, bir suçtur ve cezası hapistir. Bu ülkeler: Türkiye, Almanya, Belçika, Polonya, Portekiz, Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ, Avusturya ve Slovenya’dır.

 Devlete ve devlet büyüklerine hakaret bir suçtur. Ancak cezası hapis değil, daha hafif cezalardır. Bu ülkeler: İspanya, İtalya, Makedonya ve Malta’dır.

 Devlete ve devlet büyüklerine karşı hakaret suç olmadığı için herhangi bir cezası yoktur. Bu ülkeler ise: Fransa, İngiltere, İrlanda, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Yunanistan, Lüksemburg, Çekya, Macaristan, Slovak Cumhuriyeti, Romanya, Bulgaristan, Danimarka, İzlanda, Estonya, Letonya, Litvanya ve Kıbrıs’tır.

Ülkelere Göre Hakaret İçin Hapis Cezaları Yüzdeleri

Devlet başkanına hakaretin nerelerde en fazla olduğunu bir kenara bırakarak, hakareti suç olarak kabul eden ülkelerde, genel bir hakaret suçu için öngörülen olası en uzun hapis cezalarına grafik üzerinde bakacak olursak;

devlet büyüklerine hakaret cezası
Ülkelere göre hapis cezaları oranları

Grafikte görüldüğü üzere hakaret suçuna en ağır cezalar sırasıyla %96 ile Slovenya, %72 ile İtalya, %60 ile Almanya ve Avusturya’da verilmektedir. En hafif cezaların ise %1 ile Letonya başta olmak üzere %6 ile Malta, %12 ile Belçika, Polonya ve Lüksemburg’ta verildiği görülmektedir. Ülkemizde ise bu oran %26’dır. Dünya ülkeleriyle birlikte değerlendirildiğinde Türkiye, hapis cezalarının süresi bakımından ortalama bir orandadır.

Ülkelere Göre Devlet Başkanlarına Hakaret ve Yaptırımların Örnekleri

Devlet başkanına hakaretin suç olduğu ülkelerde, hakaretin cezası her ülke için farklı kanunlara tabidir. Hakaret için öngörülen cezaları ve Dünyadaki örneklerini araştırdıktan sonra Türkiye’deki durumu inceleyelim.


Almanya 

Almanya BayrağıAlman Ceza Kanunu, “Cumhurbaşkanı’na hakaret” başlıklı maddeye göre “Bir toplantıda ya da yazı yayınlamak suretiyle Cumhurbaşkanı’na hakaret eden kişilerin, üç aydan beş yıla kadar hapisle cezalandırılacağı” yazmaktadır.

Almanya’da, hakaretle ilgili bir başka madde olan “yabancı devlet adamlarına hakaret” içerikli 103. Madde için Deutsche Welle’de yer alan habere göre, Bakanlar Kurulu tarafından, 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren yasadan çıkarılacak olan düzenlemeye onay verildi. Söz konusu kanun, Alman komedyen Jan Böhmermann’ın geçen yıl Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan hakaret şiiriyle gündeme gelmişti. Kanunla ilgili tartışmaların ardından Merkel hükümeti, cezayı kaldırmayı öngören bir yasa tasarısı hazırladı. Bakanlar Kurulundan geçen bu tasarı, Federal Meclis’te oy birliğiyle onaylandı.

devlet büyüklerine hakaret merkel jan boehmann
Jan Boehmann ve Merkel

Diğer bir habere göre, Bochum yerel mahkemesi, sosyal medya üzerinden Almanya Başbakanı Merkel’e hakaret yağdıran işsiz bir Almanı 2 bin Euro para cezasına çarptırdı.  80 gün hapis cezası yerine 2 bin Euro para cezasına çarptırılan sanık, Facebook hesabından “Merkel anne sokak ortasında taşlanma cezasına çarptırılmalı”, “Halk düşmanı” yazmıştı.

Başka bir örnekte ise, Kitzingen Mahkemesi tarafından Almanya’nın Würzburg şehrinde sosyal medya hesabından Başbakan Angela Merkel’i tehdit eden ve halkı kışkırtmaya sebep olacak içerikler paylaşan 31 yaşındaki bir Alman’a, 2 yıl 3 ay hapis cezası verildi.


Amerika Birleşik Devletleri

ABD yasaları, Devlet başkanına hakaret veya iftiranın suç oluşturmadığını ve bunu “ifade özgürlüğü” olarak nitelendiriyor. Ancak çeşitli haber kaynaklarından aldığımız örneklerde, başkana hakaret etmenin “ifade özgürlüğü” kapsamından çıkarılıp cezai işlem gerektirecek bir duruma dönüşmesi, oldukça şaşırtıcı görünüyor.

Cumhuriyet’te çıkan 3 Şubat 2015 tarihli habere göre; ABD’de yaşayan Emre Uslu hakkında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MİT Müsteşarı Hakan Fidan’a “Basın yayın yoluyla hakaret ve iftira” ettiği gerekçesiyle, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 3 yıl 4 ay ile 10 yıl 8 ay arasında hapis cezası istenmektedir. ABD’de olduğundan dolayı ifadesi alınamayan Uslu için “yakalama” kararı verilmiştir. Yakalama kararına karşın, tetkik hâkimi imzalı yazıda; “Bu tür eylemlerin ABD Anayasası tarafından korunan ifade özgürlüğü kapsamında olduğu, ceza davasına değil ancak belli şartlarda tazminata konu olabileceği’ belirtilerek ABD tarafından reddedilmektedir, ABD’li yetkililer hakaret ve sövme suçlarına ilişkin taleplerin yerine getirilmesinin mümkün olmadığını belirtmişlerdir. Bu tür suçlara ilişkin talepler ABD makamları tarafından işlemsiz iade edilmektedir” denilmektedir.

Amerika Birleşik Devletlerinde hakaret ve iftira suçu için kesin bir hüküm bulunmuyor ancak aşağıda yer alan örneklerde ifade özgürlüğünün yanı sıra hakaret ve iftira hareketine ağır yaptırımlar veriliyor:

Bir habere göre, ABD Başkanı Obama’yı hem sözlü olarak hem de sosyal medya üzerinden öldürmekle tehdit eden 56 yaşındaki kişi, 3 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sanık Brian Dutcher’in Facebook hesabından Obama’yı öldürmek istediğini söylediği iddia edildi.

Bedfordshire’lı Luke Angel adındaki İngiliz bir genç, Beyaz Saray’a “tehdit” temalı bir e-posta gönderdiği için hayat boyu ABD’ye girmekten men edildi. FBI, e-postaya müdahale etti ve Bedfordshire’deki evinde, Angel’ı görmek için İngiltere polisine başvurdu. Bunun üzerine İngiliz genç, ömür boyu ABD’ye giriş yasağı aldı.

devlet büyüklerine hakaret madonna trump
Madonna ve Trump

ABD’de Trump’ın protesto edildiği Washington’daki Kadınlar Yürüyüşü’ne katılan Madonna, ”Beyaz Saray’ı havaya uçurmayı düşündüm” diyerek canlı yayında Trump’a küfür etmişti. Söyledikleri nedeniyle Madonna hakkında soruşturma açıldı. Sanatçı, birçok Trump yanlısı tarafından ‘terörist’ ilan edildi.

ABD basınında yer alan bir diğer habere göre, 24 yaşındaki Ohio’lu Zachary Benson‘un, “Hayatımın amacı Trump’ı öldürmek, sonsuz cümleler kullansam da umurumda değil bu adam var olanı küçümsemeyi hak ediyor.” şeklinde tweet attığı gerekçesiyle yargılanmasına başlandı. Benson’a, başkana ve devlete karşı tehdit oluşturduğu nedeniyle beş yıl hapis cezası verebilir.

ABD’de, devlet başkanına hakaretle ilgili medyadaki örnekleri çoğaltmak mümkün olup, buna benzer medyada birçok iddia ve haber bulunmaktadır. Haberlerde görüldüğü üzere, ABD’de devlet başkanına hakaret bir suç oluşturmuyor ancak hakarete ilişkin bazı davalara ağır yaptırımlar uygulanıyor.


İtalya

italya bayrağı

İtalya ceza kanuna göre, Cumhurbaşkanına hakaret etmenin ve onu küçük düşürmenin yaptırımı 5 yıla kadar hapis cezasıdır.

2014 Ekim ayında gazeteci ve eski siyasetçFrancesco Storace, dokuz yıl sonra Şubat ayında cumhurbaşkanlığına terfi eden Giorgio Napolitano‘nun rol konusunda “değersiz” olduğunu söylediği için altı ay hapis cezasına çarptırıldı.


İsviçre

isviçre bayrağıEuroNews’in haberine göre, Tarafsızlığıyla bilinen bir ülke olan İsviçre’de, yabancı devlet başkanlarına hakaret etmek konusunda çok katı bir kanun uygulanmaktadır. Dış Politikaya ilişkin suçlardan bahseden Madde 296’ya ceza yasası şu şekildedir:

“Devlet başkanının, hükumet üyelerinin, diplomatik temsilcilerin, İsviçre’de gerçekleşen bir konferansa katılan resmi delegelerin veya İsviçre bazlı uluslararası bir kuruluşta bulunan resmi bir temsilcinin şahsında bir ülkeye alenen hakaret eden bir kişi, 3 yıla kadar hapis ya da para cezasına çarptırılır.”


Lübnan

Lübnan bayrağı

Lübnan yasalarına göre cumhuriyetin ve cumhurbaşkanının itibarını zedeleyenlere karşı, en az 1 ay, en çok 2 yıl hapis cezası veya 50 milyon ile 100 milyon Lübnan lirası para cezası veriliyor.

2014 yılında yapılan bir habere göre Lübnan’da web geliştiricisi olan Jean Assy‘ye Twitter’da, Cumhurbaşkanı Michel Sleiman’a hakaret ettiği için iki ay hapis cezası verilmişti.


Venezuela

Venezuela bayrağ

Venezuela kanunları uyarınca, “yazılı, sözlü veya başka yollardan” seçilmiş veya başkan vekilini rahatsız etmek suçtur. Eğer suç ciddi olarak değerlendirilirse 6 ila 30 ay hapis, daha az suçlu olarak kabul edilirse 3 ila 15 ay hapis cezası veriliyor. Suçu alenen işleyenler için ise ceza, üçte bir oranında artıyor.


Hollanda

Hollanda bayrağı

Hollanda ceza yasasının 111. Maddesine göre, Hollanda Kralı ile eşi ve ailesine hakaret suç sayılıyor. Kral’a hakaret edenlere 5, eşi ve ailesine hakaret edenlere ise 4 yıla varan hapis ve 20 bin 250 avro gibi para cezaları veriliyor.

devlet büyüklerine hakaret hollanda
Willem Alexander

BBC’nin 14 Temmuz 2016 tarihli haberine göre, Hollanda’daki Zwolle Mahkemesi, Türk kökenli bir kişiyi, sosyal medya üzerinden Hollanda Kralı Willem – Alexander’a hakaret ettiği gerekçesiyle 30 gün hapis cezasına çarptırdı. Türk kökenli Hollanda vatandaşı 44 yaşındaki sanık, Facebook üzerinde, IŞİD tarafından idam edilen bir kişinin fotoğrafına foto montajla Kral Willem – Alexander’ın kafasının eklendiği bir fotoğrafı paylaştı ve kral için, “hırsız, katil, tecavüzcü” ifadelerini kullandı. İki hafta gözaltında tutulan kişiye, 1 ay hapis cezası verildi. Sanığın 2 yıl içinde aynı suçu işlememesi koşuluyla serbest bırakılmasına karar verildi.

Ayrıca Hollanda’da 2000 – 2012 yılları arasında Kraliçe’ye hakaret gerekçesiyle 18 dava açıldı. Bu davalardan yarısı, “düşünce özgürlüğü” gerekçesiyle düştü. Geri kalan 9’unda ise, sanıklar çeşitli cezalara çarptırıldı.


İspanya

İspanya bayrağı

İspanya, krallarına hakaret suçunu çok geniş uyguluyor. Kralın sadece kendisine değil, yaşayan ve ölmüş anne – baba, dede – ninesinden, torunlarına kadar kime hakaret edilirse cezalandırıyor. Kralın eşine hatta mirasçılarına hakaret eylemi, 6 aydan 12 aya kadar hapisle cezalandırılıyor.


Fransa

Fransa bayrağı

2013 yılında “cumhurbaşkanına hakaret” suçu kaldırıldı. Ancak parlamento üyelerine karşı hakareti düzenleyen kanun maddesi varlığını koruyor. Cumhurbaşkanı’na hakaret edildiğinde ise ceza verilmesi için bu madde işletiliyor. Fransa Basın Özgürlüğü Kanunu’na göre bu eylemi gerçekleştirenler tazminat ödemeye de mahkum ediliyor.

devlet büyüklerine hakaret fransa
Herve Eon

Batıraporu.com’da yapılan habere göre, Fransa’da solcu aktivist Hervé Eon, 2008 yılında dönemin başbakanı Nicolas Sarkozy’e pankart kaldırdı. Eon, Sarkozy için “toz ol, embesil” yazan pankartı kaldırır kaldırmaz tutuklandı. Mahkeme 6 Kasım 2008’de, Eon’a sembolik olarak 30 Euro para cezası verdi. Eon’un temyiz başvurusu temyiz mahkemesi tarafından reddedildi ve Eon’n özür dileyerek cezadan kurtulma teklifinde bulunmadığı notu düşüldü. Temyiz için Fransız mahkemelerine başvurup sonuç alamayan Eon, bunun üzerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurdu. AİHM 14 Mart 2013’te Eon lehine karar verdi. Fransa’nın cezai hüküm vermesini orantısız buldu.


Belçika

Belçika bayrağı

Belçika’da Krala hakaret suçunun cezası altı ay ile üç yıl arasında değişen miktarlarda hapis cezası olarak veriliyor. Sanığa, hapis cezasının yanında, para cezası ve siyasi haklarını kullanmaktan men cezası da verilebiliyor.


Yunanistan

Yunanistan bayrağı

Yunanistan’da hakaret suçunun müeyyidesi üç aya kadar hapis cezası. Yayım yoluyla işlenmesi halinde de suç olan yayımlara da el konulabiliyor.


Portekiz

Portekiz bayrağıHakaret suçunun basit hali üç aya kadar hapis cezası. Basın yoluyla işlenmiş ise sanığa, üç yıla kadar hapis cezası ve 60 güne kadar adli para cezası veriliyor.


 Slovenya

Slovenya bayrağıHakaret suçunu işleyen kişi, bir yıla kadar hapis cezasına çarptırılabiliyor.


Rusya

Rus bayrağıHakaret ve tehdit bir suç olarak sayılıyor ve yaptırım olarak para cezası uygulanıyor.

Izvestia adlı Rusya ulusal gazetesinin haberine göre, Rusya cumhurbaşkanının “onur ve haysiyetine” zarar veren ifadeleri yasaklayan bir Sovyet kanunu parlamentoda hazırlanıyor. Bu yasaya göre, başkana iftira atmakla suçlanan herkes üç ile altı yıl hapisle karşılaşabilir.


Tayland

Türk BayrağıTayland’ın şahsi kanunları dünyanın en katı yasalarından biridir. Hakaret ve tehdit suçu, Monarka zarar verenlerin, baş, eller, ayaklar veya kulakların kesildiği 19. yüzyıla kadar uzanıyor. 1956’da düzenlenen yasaya göre “Kralı, kraliçeyi, veliahtını ya da naip olan kimseyi kınayan, hakaret eden veya tehdit edenler, 3 yıldan 15 yıla kadar hapis ile cezalandırılacaktır.” Bu yasa sosyal medyada, tehdit içeren, rahatsız edici kısa mesajlar göndermeyi ve yazıların yanında ‘Beğen’ butonunu tıklamak gibi ihlalleri de kapsıyor.


Türkiye

Türk BayrağıTürk Ceza Kanununun 299. Maddesinde: “Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Verilecek ceza, suçun alenen işlenmesi halinde, altıda biri; basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, üçte biri oranında artırılır.” hükmü geçmektedir. Ayrıca bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.

Hürriyette yapılan habere göre 16 Nisan 2004 tarihinde yayınladığı bir yazı nedeniyle, Değişim Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Mehmet Yürek hakkında, Kenan Evren’e hakaret ettiği gerekçesiyle dava açıldı. Yazıda geçen, “Kenan Evren ve Marmarisspor’u dizginleyin” sözcükleri nedeniyle Kenan Evren’in şikayetiyle, “dizginleyin” sözcüğünün kendisine hakaret içerdiği sebebiyle Marmaris 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava açıldı. Gazetecinin 3 aydan 1 yıla kadar hapsinin istendiği dava, beraat kararıyla sonuçlandı. Mahkeme tarafından söz konusu yazıda, Kenan Evren’e sövme, aşağılayarak küçük düşürme kasıtları ile haber verme çerçevesinde hukuka aykırı unsurlar bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verildi.

 

Turgut Özal
Turgut Özal

Hürriyet’in haberine göre, 1997 yılında, Rize eski Milletvekili ve Yeni Akit gazetesi yazarı Şevki Yılmaz hakkında, Turgut Özal’a ‘Rakıyı içip içip papatyaları dansa kaldırıyor’ dediği gerekçesiyle eşi Semra Özal tarafından dava açıldı. 21. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın hatırasına hakaret ettiği gerekçesiyle Şevki Yılmaz’a para cezasına çarptırılması istendi.

 

Recep Tayyip Erdoğan
Recep Tayyip Erdoğan

GazeteDuvar’da yapılan bir habere göre Uludağ Üniversitesi öğrencisi olan G.Y., Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hakaret ettiği ve sosyal medya üzerinden terör örgütü propagandası yaptığı gerekçesiyle tutuklanmıştı. G.Y.’ye, hakaret suçu için 11 ay 20 gün, terör örgütü propagandası suçundan da 3 yıl 9 ay olmak üzere toplamda 4 yıl 9 ay 20 gün hapis cezası verildi.

12 Temmuz 2017 tarihli CnnTürk’teki habere göre, Tunceli’de görev yaptığı sırada şehit olan polis memuru Aydın Nazillioğlu adına açılan sosyal medya hesabı üzerinden şehit Nazillioğlu ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hakaret ve küfür içerikli paylaşımlarda bulunan Y.S, Balıkesir’de tutuklandı.

Milliyet’in haberine göre Ocak 2016’da dönemin başbakanı Ahmet Davutoğlu’na hakaret Twitter üzerinden hakaret ettiği gerekçesiyle Today’s Zaman gazetesi eski Genel Yayın Yönetmeni Bülent Keneş’e 1 yıl 2 ay hapis cezası verildi.


Kaynaklar: 1-Uluslararası Basın Enstitüsü 2-Türk Ceza Kanunu 3-İsviçre Ceza Kanunu 4-Batı Raporu  5-TimeTurk 6-ABC Hukuk 7-The Local İt 8-BBC 9-Izvestia 10-Hürriyet 

[Total: 3    Average: 3.3/5]

2 COMMENTS

  1. Haritada Slovakya Cumhuriyeti, “yeşil”.
    “Devlete ve devlet büyüklerine karşı hakaret suç olmadığı için herhangi bir cezası yoktur” denilmiş.

    Grafikte ise, “Hakaret suçuna en ağır ceza %96 ile Slovakya‘ya verildiği görülmektedir” deriyor.

    Slovakya ile Slovenya bir daha gözden geçirilmeli.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*